دکتر اکبر قندی

طاسی با الگوی مردانه یا زنانه(AGA) Androgenic Alopecia  یا Pattern Hair  Loss  (PHL)

ریزش موی پیشرونده و شایعترین نوع ریزش موی در مردان و زنان می‌باشد و در ۵۰ درصد مردان که سن آنها بالاتر از ۵۰ سال می‌باشد و کمتر در زنان مشاهده می‌گردد. ریزش مو باعث نگرانی آنها می‌شود و این افراد در زمینه‌ی ارثی فولیکولهای مو به آندروژنها حساس می‌باشند و زمینه‌ی ارثی پلی‌ژنتیک داشته و بیشتر از طریق کروموزوم X از مادر به پسران منتقل می‌شود. توسط تیپ ۲ آنزیم ۵ آلفاردوکتاز ۵Ra تستوسترون در فولیکول مو به DHT تبدیل می‌گردد و فولیکولهای مو در کف سر افراد مستعد به آن حساس می‌باشند که باعث کوتاه شدن فاز آناژن (مرحله‌ی رشد مو) و افزایش فازتلوژن (مرحله‌ی استراحت مو) می‌شوند. استروئیدهای آنابولیک یا مکمل‌هایی که حاوی آندروژنها باشند باعث شدت PHL می‌گردد.
یافته‌های کلینیکی:
ضعیف شدن و ریزش موها در ناحیه‌ی جلوی سر و وسط سر در هر دو جنس با بالارفتن سن بیشتر مشاهده می‌گردد. در خانمها در زمان بلوغ یا بعد از آن، قبل از یائسگی و یا در حین یائسگی ریزش مو مشاهده می‌گردد که ریزش مو منتشر و به علت تغییرات هورمونی می‌باشد. در خانمها، موها نازکتر و کم پشت‌تر می‌شوند. در مردان، عقب رفتن خط رویش مو در پیشانی و ریزش مو در وسط سر مشاهده می‌گردد. گاهی در پسران ۱۵ تا ۱۷ ساله نیز علائمی از AGA دیده می‌شود. در کسانی که ریزش مو دارند درماتیت سبورئیک شایعتر می‌باشد. در ۲۰ درصد مردانی که AGA دارند در فامیل‌ آنها سابقه‌ی ریزش مو مشاهده نمی‌شود.
تست‌های آزمایشگاهی:
در خانمهایی که ریزش مو شدید است ممکن است هیپرآندروژنیسم داشته باشند لذا باید آزمایش تستوسترون، تستوسترون آزاد، DHEA-S ,۱۷ OHProgesteron و در صورت لزوم TSH- LH- FSH -PRL  و Ferritin انجام گردد.
بهتر است این آزمایش‌ها در هفته‌ی اول عادت ماهانه و صبح ناشتا انجام گیرد و در کسانی‌که ریزش مو دارند کمبود روی نیز در نظر گرفته شود.
درمان:
کسانی که کف سر آنها چرب می‌باشد و موهای نازک دارند موها مرتباً با شامپوی مناسب شستشو گردد چون شستشو باعث کاهش سبوم می‌شود. سبوم حاوی مقدار زیادی تستوسترون و DHT می‌باشد. از آسیب زدن به موها و کف سر در مواقع شستشو و هنگام مراقبت از موها اجتناب شود.
FDA ماینوکسیدیل ۲ و ۵ درصد را برای مردانی که سن آنها بیشتر از ۱۸ سال می‌باشد و همچنین مصرف خوراکی روزانه یک میلی‌گرم فیناستراید را جهت درمان AGA تأیید کرده است. ماینوکسیدیل روزی دو مرتبه هر بار یک سی‌سی (۲۰ قطره) کف سر مالیده شود. از عوارض آن خشکی و تحریک کف سر می‌باشد و به ندرت درماتیت تماسی آلرژیک مشاهده می‌گردد. در ماه اول شروع درمان از محلول ۲% و در ماههای بعد محلول ۵% تجویز گردد. می‌توان پس از ۶ ماه درمان از محلول ۲% استفاده نمود. قطع ناگهانی مصرف دارو ممکن است باعث شدت ریزش مو گردد. همچنین در ماههای اول مصرف دارو ممکن است ریزش مو شدیدتر گردد. فیناستراید باعث توقف ریزش مو در کف سر و رشد مجدد موها در مردان می‌شود و به ندرت باعث اختلال در عملکرد جنسی در مردان می‌گردد.
برای خانمها ماینوکسیدیل ۲% تجویز می‌شود چون ممکن است محلول ۵% باعث افزایش موهای صورت در زنان شود. اگر ریزش مو در زنان همراه با علائم هیپرآندروژنیسم باشد به خصوص اگر همراه با پرمویی صورت و بدن Hirsutism باشد برای مهار آندروژنهای تخمدان (OCP) مفید می‌باشد. آنتی‌ آندروژنها در خانمهایی که افزایش آندروژن دارند و یا در خانمهای جوان که مقدار آندروژن آنها نرمال ولی فولیکولهای مو نسبت به آندروژن‌ها حساس می‌باشد از فیناستراید و یا آنتی‌آندروژنها مانند اسپیرونولاکتون SPL، استات سیپروترون و برای پیشگیری از حاملگیOCP  به خصوص انواعی که خاصیت آندروژنیک کمتری دارند تجویز می‌شود. در خانمهای یائسه فیناستراید تأثیر ندارد. فلوتامید از عوارض آن توکسیسیته برای کبد می‌باشد. در خانمهای حامله و یا کسانی ‌که قصد حاملگی دارند فیناستراید و آنتی‌آندروژنها کنتراندیکه می‌باشد. حداقل ۶ ماه درمان لازم است تا اثرات داروها مانند کمتر شدن ریزش مو، ضخیم‌تر شدن موها مشاهده گردد. رشد مجدد موها پس از ۱ تا ۲ سال دیده می‌شود و بهتر است تا یک دوره سیکل رشد مو (۳ سال) داروها مصرف گردند. گاهی برای کمک به درمان ریزش مو از مکملهای حاوی بیوتین (ویتامین ب ۷)، پیریدوکسین (ویتامین ب ۶) و روی Zn و یا کسانی‌ که کم خونی دارند آهن و اسیدفولیک تجویز می‌شود. همچنین از داروهای گیاهی مانند نخل اره‌یی Sawpalmetto، شامپوهای حاوی آویشن Thymus، تنباکوی کوهی Arnica، دم اسب Horsetail، گزنه Nettle، اکلیل کوهی Rosemary و قهوه‌ که در ریزش موی خفیف و متوسط مصرف می‌شوند و نیاز به بررسی مبتنی بر شواهد بیشتری دارند در کسانی که همراه با AGA شوره‌ی سر دارند از شامپو کتوکنازول استفاده می‌شود.
روش‌های جراحی:
درمردان و زنان منتخب بعد از سن ۲۵ سالگی که ریزش موی خیلی شدید دارند کاشت موی طبیعی توصیه می‌شود. لازم به ذکر است که قبل از هر گونه اقدام به خصوص در خانم‌هایی که تراکم مو در پشت سر کم می‌باشد با پزشک با تجربه مشاوره گردد. پس از پیوند مو ادامه‌ی درمان دارویی ممکن است به نگهداری مو کمک نماید.

منبع : پزشکی امروز