دکتر اکبر قندی
پوست
 
  
عفونت‌های قارچی ممکن است سطحی (ابتلای طبقه‌ شاخی پوست، مو و ناخن) زیر جلدی، سیستمی و یا دراثر مخمرهای بیماری‌زا
ایجاد ‌شوند.
الف:    به کلیه‌ی عفونتهای قارچی پوست  Dermatomycosisگفته می‌شود و به عفونتهای قارچی سطحی پوست که در اثر درماتوفیت‌ها می‌باشد
Dermatophytosis  (کچلی) گفته می‌شود. درماتوفیت‌ها ممکن است از انسان، حیوان ویا خاک به انسان منتقل گردند.
میکروسپوروم، تریکوفیتون و اپیدرموفیتون شایعترین عوامل قارچی عفونت‌های سطحی پوست می‌باشند. تشخیص آزمایشگاهی درماتوفیت‌ها شامل آزمایش مستقیم KOH وکشت قارچی می‌باشد.
1-        کچلی سر tinea
capitis
بیشتر در کف سر و موهای کودکان مشاهده می‌گردد و مسری ‌می‌باشد. دوره‌ی کمون3 تا 4 ماه است. کچلی‌های غیرالتهابی سر به صورت پلاک‌های متعدد بدون مو دیده می‌شوند که در سطح آن پوسته‌ریزی وجود داشته و موها آسیب دیده و نزدیک پوست شکسته می‌شوند و لکه‌های
سیاهی مشاهده می‌گردد.
Kerionکچلی التهابی را می‌گویند که قارچ کچلی از حیوانات به انسان سرایت می‌کند و بدن انسان در مقابل آن واکنش التهابی شدید از خودنشان می‌دهد به طوری که به صورت یک یا چند پلاک بدون مو شدیداً ملتهب و کاملاً برآمده‌تر از پوست اطراف خود می‌باشد، عفونت باکتریال توام با عفونت‌ قارچی باعث ایجاد جریان چرک از ضایعه می‌شود. گاهی آدنوپاتی نیز مشاهده می‌گردد. اگر درمان صحیح انجام نشود سیکاتریس از خود به جای
می‌گذارد.
علاوه بر درمان ضدقارچ، آنتی‌بیوتیک و کورتیکواستروئید هم تجویز می‌شود.Favusدر اثر قارچ T.Schoenleiniکه از انسان به انسان منتقل می‌شود با پوسته‌های ضخیم زردرنگ و اگر سریعاً درمان نشود سیکاتریس بر جای می‌گذارد. برای جلوگیری از گسترش قارچ هفته‌یی 2 مرتبه از شامپو
کتوکونازول 2% و یا از شامپو سلنیوم سولفاید 1 تا 5/2% ویا پیریتیون زینک 1 تا 2% و  یا 5/2%
Povidione Iodine  موضعی برای 4 هفته و به مدت 3 تا 5 دقیقه کف شامپو در کف سربماند.
2-        کچلی ریش T.barbae
معمولاً از حیوانات به انسان منتقل می‌شود.ضایعات اریتماتوی خفیف تا متوسط همراه با پوسته می‌باشند گاهی به صورت فولیکولیت مشاهده می‌گردند (شبیه فولیکولیت باکتریال) درمان سیستمی می‌باشد برای2 تا 4 هفته.
3-        کچلی بدن
T.corporis
بیشتر در کودکان و درآب و هوای مرطوب مشاهده می‌گردد. انتقال ازطریق تماس مستقیم با انسان ، حیوان و یا وسایل آلوده ایجاد می‌شود. ضایعات پوستی، حلقوی وغیر قرینه بوده همراه با تورم وقرمزی درحاشیه که به محیط اطراف ضایعه گسترش یافته و ازمرکز پاک می‌شود بیشتردر
صورت، بازو وشانه دیده می‌شود. دوره‌ی کمون بیماری1تا 3 هفته می‌باشد.
4-        کچلی کشاله ران
T.cruris
بیشتر در مردها و در آب و هوای گرم مشاهده می‌گردد. ضایعات حلقوی اریتماتو که همراه با خارش بوده و از چین کشاله‌ی‌ران گسترش می یابد وممکن است هر دو طرف را مبتلا سازد. عود بیماری شایع می‌باشد. لباسهای تنگ، چاقی،تعریق زمینه را برای رشد قارچ مستعد می‌سازد. معمولاً  درناحیه‌ی ژنیتال دیده نمی شود.
5-        کچلی دست و پا
T.padis
& T.manum
عفونت قارچی پا بیماری شایعی می‌باشد بیشتر درمردان ودرآب وهوای گرم ومرطوب (پای ورزشکاران) وکسانی‌که D.M دارند مستعد می‌باشند.
ضایعات مرطوب، خارش دار همراه باپوسته ریزی و ماسراسیون بیشتر در سومین و چهارمین فضای بین انگشتان پا دیده می شوند و گاهی باعفونت‌های باکتریال ثانویه همراه می‌باشند. کچلی دست اغلب به صورت
اریتم خفیف بوده همراه باهیپرکراتوز و پوسته ‌ریزی در کف و بین انگشتان دست می‌باشد.
6-        کچلی ناخن
onychomycosis
عفونت‌قارچی ناخن در اثر درماتوفیت‌ها (T.unguium)
مخمرها (کاندیدا آلبیکنس) و یا آسپرژیلوس می‌باشد. صفحه‌ی ناخن شکننده، ضخیم و بد شکل می‌شود و ناخن از بستر جدا می شود.
درمان:
الف:     داروهای
سیستمی:
1-       گریزئوفولوین روزانه 500 تا 1000 میلی‌گرم و در اطفال روزانهmg/kg 10 تا 20 در یک یا دو نوبت بعد از غذای چرب میل شود برای کچلی سر6 تا 8 هفته و کچلی بدن 2 تا 4 هفته.
2-       کتوکونازول ketoconazole روزانه 200 میلی‌گرم.
3-       فلوکونازول fluconozoleهفته‌یی 150‌ میلی‌گرم درکچلی بدن،
کشاله‌‌ی ران، دست و پا برای 4 هفته و برای ناخن دست 3 ماه و ناخن پا 6 ماه.
4-       ایتراکونازول itraconazoleدر کچلی سر روزانه یک مرتبه 2 کپسول
100 میلی‌همراه با غذا برای 4 تا 6 هفته و برای ناخن دست 2 ماه و برای ناخن پا 3 ماه این دارو در درمان اسپرژیلوس نیز مؤثر است.
‌5-       تربینافین
terbinafine
روزانه 250 میلی‌گرم برای کچلی بدن، کشاله‌ی ران و پا به مدت 2 هفته. برای قارچ  ناخن دست 6 هفته و برای قارچ ناخن پا 12 هفته و برای کچلی‌سر2 تا 8 هفته تجویز می‌شود.
            داروهای
موضعی:
در انواع خفیف کچلی بدن و کشاله‌ی ران روزی2 مرتبه و برای 2 تا 4 هفته.
1-       از کرم یا محلول کلوتریمازول  clotrimazole
1%
و تولنافتات tolnaftate
2-       از کرم کتوکونازول 2%، میکونازول 2% miconazoleو  تربینافین به طور موضعی مصرف می‌گردد.
ب:       مخمرهای بیماریزا
Yeast
Infection
A-        کاندیدیاز candidiasis
کاندیدا آلبیکنس مخمری است که قسمتی از فلور طبیعی پوست می‌باشد و به صورت ساپروفیت در پوست، غشای مخاطی و دستگاه گوارش محدود بوده و اگر محیط نامناسب و یا دفاع بدن ضعیف باشد در D.Mآب و هوای گرمسیری، چاقی، مصرف کورتیکواستروئیدهای سیستمی، آنتی‌بیوتیک‌ها و یا بدخیمی‌ها به حالت پاتوژن در آمده سبب عفونت‌ مخاطی پوستی می‌شود و به طور غیرشایع ممکن است سبب بیماری سیستمی
می‌شود.
تظاهرات بالینی:
1-       برفک دهان thrush
2-       ولوواژینیت
3-       بالانیت
4-       اینترتریگو
5-       Paronichia
6-       کاندیدای بین انگشتان دست
(معمولاً بین انگشتان سوم و چهارم)
7-       کاندیدیاز جلدی مخاطی مزمن
8-       Perleche
9-       Diaper
Dermatitis
درمان:
در ضایعات جلدی کاندیدیاز کلوتریمازول، کتوکونازول، میکونازول، نیستاتین، تربینافین و آمفوتریسین Bبه طور موضعی تجویز می‌گردد.
همچنین از فلوکونازول، کتوکونازول، ایتراکونازول، تربینافین خوراکی استفاده می‌گردد.
B-        پیتیریازیس ورسی کالر
Pityriasis (Tinea) versicolor
عفونت قارچی سطحی پوست می‌باشد و در اثر pitrosporum orbicular (Mallassezia furfur)که قسمتی از فلور طبیعی پوست (به خصوص درنواحی سبورئیک) می‌باشد و در اغلب افراد وجود دارد، پدید می‌آید. فاکتورهایی مانند آب و هوای گرم و مرطوب،آمادگی ارثی، سوء تغذیه، حاملگی، OCP، مصرف کورتیکواستروئیدها، هیپرتیروئیدی و مصرف مهارکننده‌های ایمنی باعث بروز T.V می‌شوند.
علائم بالینی:
ضایعات غیرالتهابی با پوسته‌های نازک، ماکول‌های هیپوپیگمانته (در اثر تولید اسید آزالئیک) و هیپرپیگمانته (مقدار ارگانیسم زیادتر است) معمولاً غیر قرینه روی قسمت فوقانی تنه و گردن به رنگ سفید، صورتی تا قهوه‌یی و در کودکان ممکن است در صورت نیز مشاهده گردد.
درمان:
الف-    درمانهای
موضعی:
1-       شامپو
کتوکونازول 2% روزانه 5 دقیقه برای سه روز متوالی روی ضایعات بمالند و سپس آبکشی شود.
2-       شامپو پیریتون
زینک روزانه روزانه 5 دقیقه برای 2 هفته روی ضایعات بمالند و سپس آبکشی شود.
3-       شامپو سلنیوم سولفاید 5/2% روزانه 5 تا 10 دقیقه روی ضایعات بمالند و سپس آبکشی شود.
4-       کرم یا محلول تولنافتات یا کلوتریمازول 1% روزی 2 مرتبه برای 2 هفته.
5-      محلول هیپوسولفیت سدیم 25% روزی 2
مرتبه برای چند هفته موضعی استفاده گردد.
6-       کرم ترتینوئین روزی 2 مرتبه برای 2 هفته
7-       محلول تربینافین 1% روزی 2
مرتبه برای یک هفته
8-       کرم یا پماد اسید سالیسیلیک 3
تا 6 %
ب-       درمانهای
سیستمی:
در موارد شدید مصرف می‌گردد.
1-       کتوکونازول ابتدا 400 میلی‌گرم و در صورت لزوم تکرار آن هفته‌ی بعد و یا برای یک هفته روزانه 200mg مصرف شود.
2-       فلوکونازول ابتدا 300 میلی‌گرم
و در صورت لزوم 2 هفته بعد تکرارشود.
3-       ایتراکونازول
روزانه
200mg
برای 3 تا 7 روز.
نویسنده : دکتر فرشاد اکبرنژاد ; ساعت ٢:۵۴ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۸/۱۵