زونا  
دکتر فرشید دبیرزاده [ پوست ، مو و زیبایی ]
   
   
   
www.drdabirzadeh.ir
 
 

 

زونا نوعی بیماری ویروسی است . ویروس عامل آن « واریسلا زوستر » نام دارد. این ویروس عامل بیماری «آبله مرغان» هم هست. می دانیم اغلب افراد در سنین کودکی و نوجوانی آبله مرغان می گیرند. بعد از بهبود آبله مرغان ، ویروس در برخی رشته های عصبی آنان به طور نهفته باقی می ماند تا اینکه در سنین بالاتر با کاهش توان و قدرت سیستم ایمنی یا افزایش استرس، ویروس مذکور فعال شده و این بار بیماری زونا را ایجاد می کند.

این بیماری در کدام گروه سنی دیده می شود ؟ زونا در کودکان و نوجوانان نادر بوده و شیوع آن با افزایش سن بیشتر می شود . میزان بروز بیماری از چهل سالگی به بعد زیادترشده و در دهه ششم وهفتم عمر به بیشترین میزان خود می رسد.  

آیا ابتلا به این بیماری باعث مصونیت فرد می شود ؟ بله معمولا" بعد از یک بار ابتلا ، فرد برای بقیه عمر مبتلا نمی شود.

علائم بیماری چیست ؟ بیماری اغلب بخشی از پوست را در مسیر عصب مبتلا درگیرمی کند و درقسمت های مختلفی از بدن ممکن است دیده شود . از نواحی شایعی که بیماری در آن بروز می کند مسیر اعصاب بین دنده ای ،  اعصاب گردنی ، و نیز بخشی از مسیر عصب تری ژمو در ناحیه پیشانی است(زوسترچشمی ). ناحیه مبتلا ابتدا دچار درد و گزگز می شود . درد بتدریج زیاد شده و دربخشی قابل توجهی از بیماران حتی تماس لباس با ناحیه مبتلا دردناک است. بعد از دو یا سه روز و گاهی یک هفته ضایعات پوستی در مسیرعصب گرفتار به وجود می آید. ضایعات بصورت برجستگی های قرمزرنگی هستند که به سرعت تبدیل به تاول می شوند. پوست ناحیه مبتلا قرمز و ملتهب است. عکس دو نمونه ازا این ضایعات را دراینجا مشاهده می کنید :

            

 

علائم عمومی خفیف مانند تب ، سردرد، خستگی و بی حالی ممکن است دیده شود . بیماری، درموارد بدون عارضه ،  دو تا چهار هفته به طول می انجامد. سیر بیماری در سنین پایین کوتاه تر و خفیف تراست. در سنین بالا به ویژه اگر فرد دچارضعف ایمنی یا سوء تغذیه باشد ، ضایعات پوستی اغلب حالت زخمی و نکروزه پیدا کرده و جای زخم باقی می ماند.

تظاهرات موضعی بیماری به نوع عصبی که گرفتارمی شود هم بستگی دارد ،  مثلا" در گرفتاری عصب افتالمیک ، دردوسوم موارد چشم ها هم گرفتار شده و حتی می تواند باعث کوری شود ،  یا در گرفتاری بخش ماگزیلر، تاولها در ناحیه لوزه و زبان کوچک دیده می شود ،  یا در زونای دهان و صورت ممکن است دندان درد اولین علامت بیماری باشد! گرفتاری اعصاب احشایی ممکن است با دردشکم بروزکند.

آیا زونا واگیردارد ؟  ویروس هم در ضایعات پوستی و تاول ها و گاهی در ناحیه حلق مبتلایان وجود دارد . انتقال این ویروس می تواند در افرادمستعد ( کسانی که قبلا" آبله مرغان نگرفته اند ) ، آبله مرغان ایجاد کند . برای کاستن هرچه بیشتر از انتقال ویروس بایستی فردمبتلا ، ناحیه مربوطه را پوشیده نگه دارد ، از خاراندن و دست زدن به ضایعات خودداری کند ، مرتب دست های خود را بشوید. زنان حامله که قبلا" آبله مرغان نگرفته اند ، وافرادی که به هردلیل دچار ضعف سیستم ایمنی هستند باید از تماس با فرد مبتلا خودداری کنند.

 بعد از اینکه ضایعات تاولی خشک شده و دلمه ایجاد شد احتمال سرایت ویروس وجود ندارد.

 تماس با فردمبتلا به زونا باعث زونا نمی شود.

آیا در زونا خود عصب هم آسیب می بیند؟ بله . علاوه بر پوست ، عصب هم آسیب می بیند و این آسیب ممکن است درازمدت ( حتی بعد از بهبود علائم پوستی )  باشد.

عارضه شایع زونا چیست ؟ شایع ترین عارضه زونا درد بعد از آن است . این درد گاهی شدید بوده و نسبت به درمان هم مقاوم است. هرقدرسن بالاترباشد احتمال این عارضه بیشتراست مثلا" اگرافراد بالای 40 سال زونا بگیرند ، 30 درصدشان به این عارضه مبتلا می شوند. این عارضه درگرفتاری پیشانی و صورت بیشتررخ می دهد ولی درسایرمناطق مانند نواحی بین دنده ای هم نادرنیست.

درمان زونا چگونه است ؟ داروهای ضدویروسی متعددی برای درمان زونا وجود دارد. این داروها طول مدت بیماری و شدت آن را کاهش می دهند. دارو هرچه زودتر شروع شود موثرترخواهد بود. داروهای ضد درد ، کمپرس مرطوب و داروهای ضد خارش درمواردی لازم می شوند . گاهی برای کاهش التهاب و آسیب به بعضی ارگانها ( مانند چشم در زونای چشمی ) لازم است از ترکیبات کورتیکو ستروییدی ( « کورتون » ) استفاده شود.

زونا واکسن دارد؟ در سال 2006 سازمان غذا و داروی امریکا نوعی واکسن به نام « زوستاواکس » را تایید کرده است که در افراد بالای 50 سال جهت پیشگیری از ابتلای به این بیماری و درد متعاقب آن تجویز می شود. واکسن مذکور احتمال ابتلا به زونا را تا 50 درصد و احتمال درد متعاقب زونا را تا 65 درصد کاهش می دهد. این واکسن هنوز در کشورهای عفب افتاده موجود نیست.